Deze editie van het leeratelier van de Regionale Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag (RKOG) staat in het teken van ervaringsdeskundigheid. De deelnemers worden deze middag ontvangen in het sfeervolle Patronaat in Bergen op Zoom.
Voorzitter van de middag Ad Schenkels vertelt een verhaal over onbegrepen gedrag waarvan achteraf blijkt dat het om zijn eigen ervaring gaat. Dit zet de toon voor de middag, waarin op meerdere momenten stilgestaan wordt bij eigen ervaringen. Ad heet iedereen welkom en neemt ons mee door het programma.
Vervolgens vertelt Danny over het ontstaan van de RKOG en de huidige stand van zaken. Hierbij valt op de West-Brabant de hoogste cijfers heeft als het gaat om onbegrepen gedrag. RKOG is een activerend netwerk waarin uitgegaan wordt van de driehoek cliënt-professional-bestuurders. Ervaringsdeskundigen zijn hierin onmisbaar. Er zijn eerder al leerateliers geweest en er staan er nog vijf gepland. De eerstvolgende is op 26 november 2026 en gaat over zorg en veiligheid.
Ad nodigt Marleen Klinkert en Joost Meijer uit voor een live interview over ervaringsdeskundigheid. Beiden zijn ervaringsdeskundigen, Marleen als zelfstandige bij “Mijn leven met borderline” en Joost bij “Herstel XL”. Zij beantwoorden vragen over hoe het is om ervaringsdeskundige bij onbegrepen gedrag te zijn. Ervaringsdeskundigheid is inmiddels een containerbegrip, er worden veel verschillende zaken mee bedoeld. In de ogen van Marleen en Joost is ervaringsdeskundigheid onder andere aansluiten op gevoelsniveau en gemene delers zoeken zoals het thema eenzaamheid of jezelf weer herpakken na een terugval. Door hun eigen verhaal te delen ontstaat er herkenning. Beiden achten hiervoor een opleiding wel noodzakelijk om je eigen ervaring op een juiste manier in te kunnen zetten als instrument. Marleen en Joost hebben als doel om begrip te creëren voor onbegrepen gedrag en om hoop en vertrouwen uit te dragen. Zij vinden het belangrijk dat er meer gelijkwaardigheid ontstaat tussen de cliënt, ervaringsdeskundige en professional. Wij zijn ten slotte allemaal mens. Daarnaast zijn momenten zoals dit leeratelier belangrijk om meer duidelijkheid van de rol van de ervaringsdeskundige in het proces te creëren. De waardering voor hun werk, zowel op inhoud (geen laatste redmiddel, maar een vaste plaats in het proces) en financieel, is nog voor verbetering vatbaar.
Na de interviews neemt Marleen ons mee in een interactieve lezing over “Mijn leven met borderline”. Marleen neemt ons in mee in haar eigen verhaal en wat helpend kan zijn in de aanpak bij personen met onbegrepen gedrag. Allereerst stelt zij zich voor en neemt de zaal mee in een aantal stellingen waarbij de deelnemers gaan staan als ze zich erin herkennen. Marleen gaat de diepte in, mooi om te zien dat de deelnemers zich hier kwetsbaar opstellen waardoor direct herkenning ontstaat. Daarna legt Marleen uit wat borderline is en ook hier komt het woord containerbegrip weer naar boven. Marleen vertelt dat borderline een ontwikkelstoornis is, dat de DSM diagnose heel breed is opgebouwd en dat er dus veel variaties zijn, allemaal met hun eigen verhaal. Marleen neemt ons vervolgens mee in haar eigen verhaal waardoor het voor de zaal beeldend wordt. Hierbij benoemt zij dat iedereen eigen overlevingsmechanismen heeft om hiermee om te gaan. Voor haar zijn dit onderwerping, vermijding en overcompensatie. Gelukkig zijn er ook genoeg zaken die we kunnen doen als professionals om te kunnen helpen. Bijvoorbeeld het bieden van veiligheid, emoties (ook woede) er laten zijn, iemand zich gezien en gehoord laten worden, therapie, medicatie, sporten, etc. Tot slot geeft Marleen ons drie stappen tools mee: 1 erkennen, 2 realiteit spiegelen, 3 hulp en hoop bieden. Dit vraagt van de professional onder andere om zelfbewust te zijn van de eigen binnenwereld, zowel flexibel te zijn als kaders te stellen en open te zijn in communicatie.
Na de pauze is het tijd voor de open space waarin Joost ons vooral zelf wil laten ervaren. Joost stelt zich voor en vertelt aan de deelnemers dat het een misvatting is dat ervaringsdeskundigen altijd werken met dezelfde problematiek als waar zij zelf mee te maken hebben gehad. In de kern gaat het om het ondersteunen bij het herstelproces. Dat doen zij door af te stemmen, emoties zoals onbegrip, eenzaamheid en onzekerheid te herkennen en vervolgens aan te sluiten.
In het interactieve deel worden de deelnemers middels een aantal stellingen over ervaringsdeskundigheid uitgenodigd om over de streep te gaan en hier met elkaar over in gesprek te gaan. Als afsluiting gaan de deelnemers in groepen met elkaar in gesprek over een eigen persoonlijke ervaring aan de hand van afbeeldingen. Hier wordt iedereen uitgenodigd om te ervaren hoe het is om een eigen ervaring te delen en ontstaan waardevolle gesprekken.
Na een beeldende samenvatting van de middag door Alma Wintermans wordt de middag afgesloten door Ad samen met de deelnemers. Iedereen gaat met een tevreden gevoel en meer kennis en tools over ervaringsdeskundigheid naar buiten.
