“Het hoeft allemaal niet zo ingewikkeld te zijn, we hebben het zo ingewikkeld gemaakt”,
Leo den Boer, verpleegkundig specialist bij SMO Breda e.o.
Hoe bied je passende hulp aan mensen die dakloos zijn, kampen met psychische problemen en soms overlast veroorzaken? Hoe ga je om met cliënten die tussen wal en schip vallen? Deze vragen komen aan bod in het werk van Leo. Suzan Robroek – onderzoeker bij GGD West-Brabant – liep een dag mee met Leo van SMO. Ze zag hoe professionals balanceren tussen zorg, regels en creatieve oplossingen voor mensen met complexe problematiek. Lees mee in haar verslag.
Ik ontmoet Leo in zijn kantoor bij SMO locatie De Vliet in Breda. Daar vertelt hij over SMO en over zijn werk. Het is vrijdag, de dag waarop Leo vaak een ronde maakt langs de diverse woonvoorzieningen. We bezoeken samen onder andere de doorstroomvoorziening, woonvoorzieningen De Gaarshof en De Vliet, en een inloopvoorziening.
SMO ondersteunt mensen die dak- en/of thuisloos zijn, met als doel hen weer regie over hun eigen leven te geven. De organisatie biedt opvang op diverse locaties en werkt van daaruit aan herstel en uitstroom.
Een verpleegkundig specialist wordt ingeschakeld bij complexe problematiek. Hij adviseert collega’s zoals trajectregisseurs en wooncoaches, denkt mee over zorgtrajecten en schakelt met partners zoals GGZ, gemeente en woningcorporaties. De doelgroep is divers: mensen die dak- of thuisloos zijn, vaak met psychische problematiek, verslaving en soms een verstandelijke beperking. Zijn doel is helder: de vicieuze cirkel doorbreken.
De complexiteit van het werk werd duidelijk tijdens een gesprek met Leo, een trajectbegeleider, GGZ en de gemeente over een cliënt met ernstige alcoholverslaving die na detox en onderzoek bij GGZ weer op straat belandt. Nog in afwachting van de onderzoeksuitslag, wordt de cliënt mede vanwege ontregelend gedrag ontslagen bij de GGZ. Er lijkt geen passende plek, deze persoon valt tussen wal en schip. Waar doe je goed aan? Het roept vragen op over wat moreel goed handelen is: bij de ggz, terug op straat of zoek je naar creatieve oplossingen? “Kunnen we out-of-the-box denken? Een caravan plaatsen, zoals eerder gedaan?” Waar kunnen mensen terecht met een combinatie van problematiek die overlast veroorzaken? Over Skaeve Huse wordt al lang gesproken, maar is (nog?) niet gerealiseerd in Breda e.o.
Een ander voorbeeld vanuit de praktijk is Housing First Breda. Deze aanpak – bekroond met een award voor de samenwerking met woningcorporaties – biedt mensen direct een woning in plaats van eerst een zorgtraject. De aanpak werkt, maar indicatieprocedures die motivatie-eisen van een doelgroep die per definitie wantrouwend is, botsen met de aanpak. “Je kunt niet beoordelen op motivatie zoals het proces nu vraagt,” zegt Leo. “Het huidige systeem sluit niet aan bij de methodiek.”
Er is een duidelijke trend: steeds meer jongeren in de opvang. Er is een jongerenhuis en SMO start, samen met ketenpartners, een speciaal jongerentraject om te voorkomen dat zij in de gemengde doorstroomvoorziening terechtkomen.
Bureaucratie en schotten in het systeem maken snelle en passende hulp lastig. Professionals moeten steeds meer verantwoording afleggen, terwijl juist flexibiliteit en vertrouwen nodig zijn. Soms slaan AVG-regels door, waardoor informatie-uitwisseling stokt. Leo ziet kansen voor verbetering:
Preventie speelt een sleutelrol: eerder signaleren en ondersteunen in de wijk, in plaats van wachten tot grootschalige GGZ nodig is. De sociale kaart vraagt volgens Leo om meer generalisten en minder versnippering. “Het hoeft allemaal niet zo ingewikkeld te zijn, we hebben het zo ingewikkeld gemaakt,” benadrukt hij.
Deze meeloopdag liet zien hoe groot de bevlogenheid van professionals is, maar ook hoe regels hen beperken.
