Onbegrepen gedrag in de wijk komt in veel vormen voor. Maatschappelijk werkers in het voorliggend veld zien het dagelijks terug. Ralph Koolen, maatschappelijk werker bij WIJ in Breda, vertelt over zijn ervaring en deelt belangrijke signalen.
Het grootste probleem is vaak dat niemand weet dat ze er zijn, vertelt Ralph. ‘De casuïstiek waar ik mij vooral mee bezig houdt, is geïsoleerde oudere mannen met relatief weinig en vaak geen sociale contacten. Als er niemand langskomt, is er ook niemand aan wie zij hun zorgen kwijt kunnen. Daarom moeten we elk signaal serieus nemen. Een buurvrouw die haar buurman niet meer ziet sinds het overlijden van zijn vrouw. Een overgroeide tuin, gordijnen die altijd dicht zijn. Dat zijn geen kleine dingen.’
Wantrouwen speelt bij deze groep bijna altijd een grote rol. ‘Dat kan komen door aangeboren problematiek, heftige levenservaringen of langdurig isolement. Nieuwe mensen binnenlaten voelt dan onveilig.’ Als Ralph eenmaal contact legt, kiest hij bewust voor openheid. ‘Ik zeg wie ik ben en waarom ik er ben. Dat ik een maatschappelijk werker uit de buurt ben. Dat ik of een buur zich afvroeg wie hier woont, omdat we nooit iemand zien.’ Soms ontstaat er direct een gesprek, soms vooral scepsis. ‘Dan stel ik een simpele vraag: kan ik iets voor u doen dat helpt? Wat het antwoord ook is, ik kijk altijd wat wél mogelijk is.’ Dat kan praktisch zijn, zoals hulp bij boodschappen. ‘Dan zoek ik een vrijwilliger in de buurt of kijk of online bestellen haalbaar is.’ Soms klinkt de hulpvraag onrealistisch. ‘Iemand die zegt dat hij wil verhuizen naar de andere kant van de wereld. Dan ga ik het gesprek aan over wat daarachter zit. Vaak ligt er iets anders onder dat wel op te lossen is.’
Ralph herinnert zich een man met een schokkende hulpvraag. ‘Hij zei dat hij zijn onderbuurman wilde vermoorden. Daar ga je natuurlijk niet in mee. Maar ik vroeg wel door: ‘wat maakt dat u zoveel last ervaart?’ Het bleek dat de man diep ongelukkig was in zijn appartement. Hij had altijd aan de rand van een bos of park gewoond. Nu kon hij nergens zijn stress kwijt.’ De oplossing zat uiteindelijk in iets heel anders. ‘We regelden een scootmobiel en ik ben met hem naar het lokale meer gegaan. Daar kwam hij tot rust en bouwde hij nieuwe sociale contacten op.’
Volgens Ralph is dit de kern van werken met onbegrepen gedrag. ‘Neem mensen altijd serieus. Ook als hun probleem voor ons vreemd of extreem klinkt. Er zit vaak een heel begrijpelijke oorzaak achter.’ Dat vraagt tijd en aandacht. ‘Soms meer dan een gesprek van een paar minuten. Maar alleen zo kun je echt aansluiten bij wat iemand nodig heeft.’
