09.45 uur: De eerste casus

Dat zie je terug aan een van de casussen waar Tim zich vandaag op richt. Die gaat over een man met een alcoholprobleem en een vervuild huis. De politie heeft een zorgmelding gedaan na klachten van omwonenden. Tim kwam er in het contact met de klant achter dat deze in het verleden een zedendelict heeft gepleegd. Hij heeft een forensisch behandeltraject doorlopen en afgerond. Omdat de behandeldoelen zijn bereikt, wordt de behandeling van de forensische GGZ beëindigd. Het Fact-team van de GGZ werd gevraagd de casus verder op te volgen, maar die weigerde omdat de casus te risicovol zou zijn. Ook een overdracht naar begeleiding via WMO werd niet gedaan. Hierdoor krijgt de klant helemaal geen behandeling/begeleiding meer terwijl zijn problematiek weer opspeelt. Tim probeert nu alsnog via de WMO een passend ambulant traject op te tuigen. Wat er hier misgaat, is helder: wie neemt de verantwoordelijkheid voor de continuïteit van het zorgtraject?

12.00 uur: De uitdagingen

Tim en ik gebruiken de lunch om verder te praten over de uitdagingen die hij in de praktijk tegenkomt. Het zijn er nogal wat. Ik beloof om ze in het verslag op een rij te zetten:

• De wachttijden tussen de verschillende diensten zijn veel te lang. Na een aanmelding of aanvraag ben je zo drie maanden verder zonder dat er iets gebeurt, op die manier heb je (te) weinig slagkracht.
• Langlopende casussen waar behandelaren geen heil meer in zien worden afgesloten (door capaciteitsgebrek), zodat wachtlijsten kunnen worden opgeschoond. Deze klanten kunnen echter vaak niet (langdurig) zonder zorg/begeleiding.
• Er zijn te weinig zorgverleners, het systeem is niet toereikend voor alle zorgvragen. Wat is dan eerlijk/wijsheid? Zou er voorrang gegeven moeten worden aan de meeste kwetsbaren? Zou financiële ondersteuning vanuit de WMO inkomensafhankelijk moeten worden?
• Iedere gemeente heeft zijn eigen beleid en eigen WMO, het hulpverleningslandschap is versnipperd en instanties verstoppen zich achter hun kaders. Er zou meer samen gedaan moeten worden, vindt Tim.

13.30 uur: de tweede casus

Terwijl meldingen via telefoons en mail gewoon doorlopen, werkt Tim aan een tweede casus: een gepensioneerde vrouw met een koopwoning die ramvol staat. Na ontvangst van de melding werd er bij het aanbellen niet opengedaan. Toen hij door de brievenbus keek, zag Tim de hoardingsituatie waarover omwonenden hebben gebeld. De gemeente was al ingeschakeld maar die koppelt niet altijd terug aan de GGD. In eerste instantie weigerde de klant alle hulp en wil ze niks aan de situatie veranderen. Totdat haar partner dood wordt aangetroffen in het huis. Dat maakt dat ze toch bereid werd om het gesprek met de GGD aan te gaan. Maar Tim merkte dat motiverende gespreksvoering bij deze klant weinig zin heeft. De situatie van het huis was echter zodanig onveilig (kan de constructie het nog wel houden?) dat hij druk kon zetten om tot actie over te gaan: zo lang de klant niks verandert, kan ze niet naar huis. Tim regelt daarna van alles. Zoals een aanvraag via de WMO voor ambulante begeleiding door het Leger des Heils, een afspraak met een ontruimingsdienst om een offerte te maken én een financiële aanvraag om te kijken of de klant dit met een renteloze lening kan betalen. Terwijl hij er mee verdergaat, vertelt Tim me over nog andere uitdagingen:

• Er bestaat geen gespecialiseerd GGZ-behandeltraject voor hoardingproblematiek. Daardoor wordt er minder snel naar de onderliggende problematiek van het obsessief verzamelen gekeken. Zo bestaat het risico dat het bij symptoombestrijding blijft. Ook bij deze mevrouw is nog geen onderzoek gedaan.
• In de samenleving speelt het dilemma van gedwongen GGZ-behandeling. Aan de ene kant willen we dat mensen de vrijheid hebben om zelf te kunnen kiezen of we iets willen met problematiek/behandeling, tegelijkertijd lijkt er nauwelijks tolerantie te zijn ten aanzien van mensen met onbegrepen/’raar’ gedrag.
• Hoewel maatwerk op zich mogelijk is, worden de ‘reguliere’ procedures gevolgd. Daardoor kun je onvoldoende kijken en handelen op wat een klant specifiek nodig heeft. Bijvoorbeeld een sneller gesprek met de WMO of het sneller inzetten van een behandeltraject.

16.30 uur: wat kunnen we veranderen?

Tim en ik kijken samen terug op een bewogen dag. Samen zien we wat er al goed gaat maar ook wat beter kan. We zetten actiepunten op een rij:

1. Sneller handelen bij complexe problematiek (wachtlijsten).
2. Beter volgen hoe het behandeltraject van een klant verloopt, kortere lijnen tussen de verschillende diensten, een klant niet uit het oog verliezen (tussen wal en schip).
3. Maatwerk leveren in plaats van starre regels te moeten volgen. En vooral ook snel(ler) zorg kunnen inzetten wanneer de inschatting is dat dit nodig is.

16.45 uur: Waardevolle dag

Ik neem afscheid van Tim met een hele ervaring rijker. Zijn waardevolle kennis en de verbeterpunten geven mij aanknopingspunten voor mijn onderzoeken. En dat niet alleen: we hebben elkaar leren kennen en kunnen elkaar in de toekomst goed vinden. En ook daarvoor is het RKOG bedoeld!